Саха сирин
НАЦИОНАЛЬНАЙ БИБЛИОТЕКАТА
балаҕан ыйын 14 күнүгэр ааҕааччыларыгар аанын арыйбыта 100 сылын бэлиэтиир.
1925 с. балаҕан ыйын 14 күнүгэр САССР наркома СахаАССР НАЦИОНАЛЬНАЙ БИБЛИОТЕКАТЫН тэрийии туһунан уурааҕа тахсыбыта. Ол кэмтэн 100 сыл ааста. Библиотека тэриллэригэр пуондата ССРС наукаларын академията, ССРС Кинигэ палатата ыыппыт уонна атын тэрилтэлэртэн кэлбит кинигэлэртэн турбута.
Күн бүгүн СӨ национальнай библиотеката Арассыыйа Хотугулуу Илиҥҥи эргимтэтигэр 1,8 мөлүйүөн пуондалаах саамай улахан библиотеканан биллэр. Манна библиотека тэриллиэҕиттэн мунньуллубут сахалыы уонна хотугу норуоттар тылларынан тахсыбыт сэдэх кинигэлэр, кинигэ пааматынньыктара хараллаллар.
Бастакы Саҥа арыллыбыт библиотека кыраайы үөрэтэр пуондатыгар библиотекалартан, кыраайы үөрэтэр түмэлтэн, краеведтар уонна чааһынай дьон коллекцияларыттан байытыллыбыта. Ол курдук, биллиилээх учуонай Н. Грибановскай 550 кинигэтэ, 6 367 хаһыаттартан мунньубут матырыйаала, биллиилээх лингвист С. Новгородов 220 ахсааннаах кинигэтэ библиотека пуондатыгар туттарыллыбыта.
1928 с. библиотека директорынан библиограф, учуонай Николай Грибановскай анаммыта. Кини салалтатынан краеведческай библиография хайысхатынан улахан үлэ олуга ууруллубута. 1938 с. библиотека государственнай киин библиотека статуһун ылбыта. 1939 с. справочнай-библиографическай салаа тэриллибитэ. Бу салаа сэбиэдиссэйинэн бастакы үрдүк үөрэхтээх библиограф Алексей Бученков буолбута.
Сэрии ыар сылларыгар библиотека өрөспүүбүлүкэбит социальнай, экономическай, культурнай олоҕор кыттыытын өссө күүһүрдүбүтэ. Үлэҕэ үрдүк көрдөрүүлэрин сыаналаан 1942 с. САССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиума библиотекаҕа Государственнай научнай библиотека диэн ааты иҥэрбитэ. Библиотека үлэһиттэрэ фроҥҥа көмө үлэ бары хайысхаларыгар көхтөөхтүк кытталлара, 160 тыһыынча харчыны хомуйан оборона пуондатыгар укпуттара.
1954 с. библиотека өрөспүүбүлүкэтээҕи А.С.Пушкин аатынан библиотека буолбута. 1959 сылтан Кинигэ палататын быһыытынан Саха сирин бэчээтин архыыбын үлэтин саҕалаабыта. 1960 сылтан "Летопись печати Якутской АССР" бастакы таһаарыытын бэлэмнээн таһаартарбыта, 1963 сылтан "Календарь знаменательных и памятных дат" бэлэмнэнэн тахсар буолбута.
1973 с. библиотека кэҥээн историческай саалаҕа салгыы тутуллубут саҥа зданиеҕа киирбитэ.
1975 сылтан библиотекалары кииннээһин үлэтэ саҕаламмыта. Национальнай краеведческай салааҕа Хотугу норуоттар сектордара арыллыбыта.
1990 с. библиотекаҕа өрөспүүбүлүкэ национальнай библиотеката диэн статус иҥэриллибитэ. 1992 с. национальнай библиотека өрөспүүбүлүкэ уһулуччу суолталаах объегынан ааттаммыта.
Бүгүн СӨ национальнай библиотеката Саха сирин библиотекаларын методическай киин быһыытынан түмэр бөдөҥ культурнай-сырдатар тэрилтэнэн буолар. Саха сиригэр барыта 501 нэһилиэнньэни информациянан хааччыйар аналлаах библиотека үлэлиир. Кинилэртэн 498 муниципальнай библиотека, ол иһигэр 409 тыа сирин библиотекалара.
Национальнай библиотекатын сүрүн соругунан өрөспүүбүлүкэ норуоттарын кинигэнэн нэһилиэстибэлэрин Аан дойду билиҥҥи уонна кэлэр көлүөнэлэригэр тиэрдии, кинилэргэ өрөспүүбүлүкэбит, Арассыыйа уонна Аан дойду библиотечнай-информационнай ресурсаларыгар тиийэр суолу арыйыы.
